روانی (Psycho 1960)

«آدمی در چنبره ی نا آگاهی گرفتار است »_ فروید 

بدون تردید یکی از بزرگترین فیلم های جنون سینمای دنیا از آلفرد هیچکاک است بر اساس فیلم­نامه­ای از جوزف استفانو و با بازیگری آنتونیو پرکینز، ورا مایلز، جان گاوین و جنت لی.

فیلم با داستان دختری به نام ماریون کرین شروع می شود که ۴۰،۰۰۰ دلار از رئیس خود در بنگاه معاملات ملکی فونیکس دزدیده و شتابزده عازم دیدار معشوق خود در فرویل کالیفرنیا می شود. او در طول مسیر، در متل (نورمن بیتس) برای یک شب اقامت می گزیند و در نیمه ی فیلم به دست نورمن در حمام متل به قتل می رسد که صحنه ی قتل ماریون به عنوان یکی از زیباترین صحنه­های سینمای هراس، در تاریخ سینما شناخته شده است.

در ادامه ی فیلم شاهد واکاوی شخصیت نورمن بیتس هستیم. پسری کمرو و خجالتی که نیمی از وجودش اسیر دست جسد مادری حسود و سرزنشگر شده و در همانندسازی با او به قتل تک تک دخترانی می پردازد که به نوعی می خواهند توجه و علاقه اش را تصاحب کنند. این جلوه ای از همان مایه ی تکرار شونده ی «مادر مقتدر» است که در چندین فیلم دیگر هیچکاک نیز شاهدش بوده ایم و در این فیلم به زیبایی در قالب نقش کلیدی تر جسد خشک شده ی مادر نسبت به بدن زنده ی نورمن در اقدام به قتل جلوه گر شده است.

هیچکاک استاد خلق شگفتی ها و غافلگیر کردن بیننده است. او صحنه­ های فیلم را از زوایای خاص، غیرطبیعی و غیرمنتظره دنبال می کند و گردابی رازآلود و پرمخاطره را پیش روی مخاطبین خود می گشاید.

سینمای هیچکاک سینمای دوگانگی هاست. او به جای استفاده از راهروهای پیچ در پیچ و یا عناصر ماورایی همچون جن و روح، شخصیت هایی دوگانه را خلق می کند و عملکرد ترس را در روابط انسان و ذهن آنان کندوکاو می کند. این استاد برانگیختن هراس، به جای عامل بیرونی که ناشناخته ها و محیط را شامل می شود به عنصری درونی یعنی تضاد درونی انسان می پردازد.پرداختن به دو نیمه ی وجودی خودآگاه خوب و ناخودآگاه بد در انسان. بیشترین تنش شخصیتی آثار او نیز حاصل همین دوگانگی است که جلوه ای از دیدگاه روانکاوانه ی او محسوب می شود. هیچکاک در این اثر نیز موقعیتی دوگانه را پیش روی شخصیت اول فیلم قرار می دهد. از یک سو مجذوب ماریون و سایر دختران جوان مقیم متل شدن و نادیده گرفتن جسد خشک شده ی مادر و از سوی دیگر همانندسازی با مادر و ظاهر شدن در نقش او و یکسره نابود ساختن هر زنی که به نوعی جایگزینی برای مادر باشد؛ او انتخاب می کند همچنان که در گذشته نیز انتخاب کرده: او رقیب عشقی اش (معشوق مادر) و مادر خیانتکار (عقده اودیپ) را به قتل رسانده است.

منابع: کتاب نقد روانشناختی متن ادبی
کتاب روانپزشکی و سینما
وبلاگ سیمرغ

منتقد:
محل برگزاری:
تاریخ و زمان برگزاری:
ساعت
ظرفیت:
نفر
هزینه ثبت نام:
تومان